Bezinning

Een paard of een ezelsveulen?

Paus Franciscus kreeg vorige week de wind van voren. In een interview met een Zwitserse zender zei hij dat het ‘de sterksten zijn die de situatie zien voor wat ze is, en denken aan de gewone burgers. Zij hebben de moed de witte vlag te hijsen en te onderhandelen.’ Zijn uitspraak werd diplomatiek onverstandig genoemd, een ‘zoveelste’ uitschuiver. Hij liet zich ‘opnieuw’ voor de Russische kar spannen. 

Blijkbaar is het katholieke Westen vergeten dat de paus in elk gewapend conflict oproept tot een staakt-het-vuren en onderhandelingen. Zou de paus zich dan nu vergissen over de oorlog tussen Rusland en Oekraïne? Het doet me denken aan de intocht van Jezus in Jeruzalem, en de toejuichingen die hij daarbij kreeg, zoals we zondag in het evangelie horen. Maar die bewondering werd enkele dagen later zonder veel omhaal ingeslikt. Jezus moest integendeel definitief het zwijgen opgelegd worden. In het achterlijke Galilea was hij nog ongevaarlijk, maar in het hart van Israël had hij geen recht van spreken.

De leiders van de wereld hebben meestal enig begrip voor een paus die geweld veroordeelt in verre landen. Maar ze aanvaarden niet dat hij zo spreekt voor een oorlog vlakbij, in het hart van Europa. Jezus mocht geweldloosheid verkondigen in Galilea, maar in Jeruzalem gelden andere regels. Paus Franciscus moet nog niet vrezen voor zijn leven zoals Jezus is overkomen. Maar de media in de Westerse hoofdsteden benadrukten eensgezind dat hij beter gezwegen had, dat er niet naar hem moet geluisterd worden. De paus monddood maken is niet mogelijk, maar hem in diskrediet brengen moet blijkbaar kunnen als dat nodig is.

Paus Franciscus is moedig als hij weigert om twee maten en twee gewichten te gebruiken. Het is het verwijt dat het ontwikkelde Westen vandaag te horen krijgt van vele landen daarbuiten. Dat de westerse pleidooien over democratisch handelen, mensenrechten, vrede en samenwerking slechts holle woorden zijn die vergeten worden als het eigenbelang op het spel staat. Dat ook de paus met zijn uitspraak deze hypocrisie van het Westen blootlegt, is dus moedig.

Op Palmzondag bejubelen wij Jezus voor zijn moed om in het hol van de leeuw de boodschap van vrede te blijven verkondigen. We zijn immers allemaal voorstanders van vrede. Maar velen zullen het snel een dwaasheid noemen. Zodra de kogels vliegen, beweren ze dat alleen een overwinning tot vrede kan leiden, dat vrede alleen mogelijk is als de tegenstander op de knieën is gedwongen. 

Jezus had mooi praten over de andere wang aanbieden als op de ene wang is geslagen, of over twee mijl meestappen met de soldaat als die vraagt om één mijl mee te gaan. Hij wist dat verzoening uiterst moeilijk is. Maar een vrede die afgeperst wordt van de verliezer is geen vrede. Het is een tijdelijke wapenstilstand, een vrede in naam alleen, een gewapende vrede. Wie echte vrede wil, moet zijn paard laten staan en bereid zijn om op een ezelsveulen de stad binnen te gaan. (Mc 11, 1-10)