Bezinning

Het lot van de veroordeelden

Wat moeten we aanvangen met misdadigers? Het lijkt vreemd om die vraag te stellen enkele dagen voor het Paasfeest. Is Pasen niet het feest van de lente en het nieuwe leven? Met Pasen vieren we toch het einde van droefheid en lijden, de overwinning van Jezus op de dood?

Pasen heeft in onze godsdienst een diepe en rijke betekenis, en ook het lot van de misdadigers heeft daarin een plaats. Want Jezus was een oproerkraaier, een misdadiger. Daarom werd hij gekruisigd, samen met twee andere misdadigers, één links en één rechts van hem.

We weten ondertussen dat Jezus geen misdadiger was. Maar toen was hij dat wel, en werd er beslist om hem te kruisigen. Was het een gerechtelijke dwaling? Had de Joodse overheid zich vergist? Mogelijk, in de geschiedenis hebben wel meer onschuldige mensen de doodstaf gekregen. Maar in het geval van Jezus is het niet te ontkennen dat hij veel kritiek had op de Joodse overheid en veel volgelingen had. Zijn onschuld mag dus gerust twijfelachtig genoemd worden. Het was begrijpelijk dat hij door de overheid beschouwd werd als een misdadiger.

Met Pasen wordt bijgevolg ook aan ons de vraag gericht: wat doen wij met misdadigers? De leerlingen van Jezus hielden zich gedeisd. Voor hen was het nu gedaan, zij hadden het verdict aanvaard. De vrouwen hadden een andere mening. Voor hen moest ook een veroordeelde met respect behandeld worden. Jezus’ dode lichaam moest gezalfd worden.

Bij ons is de doodstraf voor misdadigers afgeschaft, maar de gevangenissen zitten overvol. De mistoestanden zijn schrijnend en halen af en toe het nieuws. Toch blijven we liever hardvochtig. Onze houding tegenover misdadigers is meer gebaseerd op strengheid dan op mildheid. We willen niet betrapt worden op veel begrip voor de veroordeelden. De straffen moeten bijgevolg zwaar zijn. Alternatieve straffen zoals een werkstraf of een enkelband krijgen weinig steun. We hebben het zeer lastig met systemen van vervroegde of voorwaardelijke invrijheidsstelling. We vinden dat de rechters straffen geven die te licht zijn. Op sociale media zijn we kampioen geworden in het veroordelen van mensen, en in strenge straffen bedenken zijn we gruwelijk creatief.

Na zijn dood kwam de misdadiger Jezus in het paradijs, de plaats voor de rechtvaardigen waar ook God verblijft. Maar tegelijk met Jezus kwam ook een andere misdadiger in het paradijs. Het was een man die wist dat hij terecht gestraft werd, omwille van zijn daden. Hij werd naast Jezus gekruisigd. Hij geloofde dat Jezus niets kwaads gedaan had. Hij zei: ‘Jezus, denk aan mij, wanneer u in uw koninkrijk komt.’ En Jezus antwoordde: ‘Vandaag nog zal je bij mij zijn in het paradijs.’

Een misdadiger in de hemel! Het is een gedachte die volledig ingaat tegen de tijdsgeest vandaag. Alleen de hel is de juiste plaats voor dat soort mensen. Maar dit denken wordt met Pasen in vraag gesteld. Met Pasen geloven we in een nieuw leven, niet enkel voor de voorbeeldigen en de uitverkorenen, maar ook voor de veroordeelden. (Mc 16,1-8)